Транслитерация нима? — Ўзбек тилида транслитерация
Транслитерация ва таржима фарқи, ўзбек тилида транслитерациянинг расмий қоидалари ва автоматик транслитерация қандай ишлайди.
«Транслитерация» сўзи кўпинча «таржима» билан чалкаштирилади. Аслида бу икки бутунлай бошқа тушунча. Ушбу мақолада фарқни тушунтирамиз ва ўзбек тилида транслитерация қандай ишлашини кўрсатамиз.
Транслитерация нима?
Транслитерация — бу маtnни бир ёзув тизимидан бошқасига ўтказиш, аммо маъно ва тил ўзгармайди. Фақат ёзув усули алмашади.
- «Китоб» (кирил) → «Kitob» (лотин) — транслитерация
- «Китоб» (ўзбекча) → «Book» (инглизча) — таржима
Демак, транслитерация мaтнни бошқа тилга ўгирмайди, фақат бошқа алифбода ёзади.
Нима учун транслитерация керак?
- Ҳужжатлар — кирилда ёзилган эски ҳужжатларни расмий лотин ёзувига ўгириш
- Таълим — кирилча дарсликларни лотинча ўқувчилар учун тайёрлаш
- Интернет — кирилча мақолаларни лотинча аудитория учун ўгириш
- Матбуот — газета ва журналлар иккала ёзувда чиқариш
Ўзбек транслитерацияси — қоидалари
Ўзбек транслитерацияси 1993 йилда қабул қилинган ва 2019 йилда яхшиланган расмий қоидалар асосида амалга оширилади. Асосий хусусиятлар:
- Ҳар бир кирил ҳарфининг лотин муқобили аниқ белгиланган
- Икки ҳарфли бирикмалар: Sh, Ch, Ts, Ng, Oʻ, Gʻ
- Апостроф Oʻ ва Gʻ ҳарфлари таркибида ва маъно фарқлаш учун ишлатилади
- Е ҳарфи сўз бошида ва ундошдан кейин Ye, қолган ҳолларда E ёзилади
Автоматик транслитерация
Қоидаларни ёдлаш шарт эмас. Kirillotin.uz барча қоидаларни автоматик қўллайди:
- Матн ёки файл юкланг
- Кирил ёки лотин эканлиги автоматик аниқланади
- Натижа дарҳол тайёр
.docx файлларда форматлаш ҳам сақланади — шрифт, ранг, жадваллар бузилмайди.
Транслитерация ва SEO
Веб-сайт эгалари учун муҳим нукта: Google кирил ва лотин матнларни алоҳида индекслайди. Сайтингизни иккала ёзувда тайёрлаш қидирув натижаларини яхшилайди.
Батафсил: Кирил ва Лотин ёзуви тарихи ва фарқи.